(Truyện Đức Tin)
Vatican News
Điều đáng quan tâm không chỉ là số lượng tín hữu ngày càng giảm sút, nhưng còn là nguy cơ các cộng đoàn Kitô giáo bản địa – vốn là “muối men” của Thánh Địa – sẽ dần biến mất. Khi đó, các nhà thờ và di tích thánh có thể vẫn còn, nhưng sẽ thiếu vắng chính những con người đã gìn giữ và làm cho các nơi ấy trở thành những không gian sống động của đức tin.
Taybeh – chứng tá của một cộng đoàn kiên trung
Taybeh, thị trấn Palestine duy nhất tại Bờ Tây có dân cư hoàn toàn là Kitô hữu, đang trở thành biểu tượng cho cuộc chiến gìn giữ sự hiện diện của Kitô giáo tại Thánh Địa.
Theo cha Bashar Fawadleh, cha sở giáo xứ, việc các khu định cư mới của người Do Thái được xây dựng gần khu vực Jabal Al-Massis đã làm dấy lên nỗi lo ngại sâu sắc nơi người dân. Không chỉ là vấn đề đất đai, điều khiến cộng đồng lo lắng hơn cả là tương lai của con cháu họ. Một tiền đồn chỉ cách nhà cửa một quãng ngắn có thể khiến cuộc sống hàng ngày trở nên nguy hiểm hơn, đe dọa trẻ em và khiến nông dân không dám đến đất đai và trang trại gia cầm của họ. Điều này buộc nhiều người phải nghĩ đến việc rời bỏ quê hương – nơi tổ tiên họ đã sinh sống và gìn giữ đức tin qua bao thế hệ. Năm trước, các vụ hỏa hoạn xảy ra gần nghĩa trang và Nhà thờ Thánh George cổ kính càng làm gia tăng bầu khí bất ổn.
Dẫu vậy, cộng đoàn Kitô hữu tại Taybeh đang cố gắng duy trì cuộc sống bình thường. Trại hè dành cho hơn 160 thiếu nhi thuộc các Giáo hội Chính Thống Hy Lạp, Công giáo Melkite và Công giáo Latinh là một dấu chỉ đẹp của sự hiệp nhất và sức sống đức tin. Thách đố của cộng đoàn Kitô hữu tại đây không chỉ đơn giản là sống sót qua bạo lực. Đó là duy trì các thể chế, gia đình và điều kiện xã hội bình thường tạo nên sự hiện diện lâu dài của Kitô giáo.
Bảo vệ quyền lịch sử của Giáo hội tại Giêrusalem
Tại Giêrusalem, những thách đố không chỉ đến từ xung đột vũ trang mà còn xuất hiện trong các tranh chấp pháp lý liên quan đến thuế tài sản đô thị, được gọi là Arnona, đối với các cơ sở của Giáo hội. Các nhà lãnh đạo Kitô giáo bày tỏ lo ngại rằng những quyền miễn thuế đối với nhà thờ, trường học, bệnh viện, nghĩa trang và các cơ sở bác ái, đã được công nhận qua nhiều thế kỷ, có thể bị thu hẹp hoặc bãi bỏ. Nếu điều này xảy ra, không chỉ các Giáo hội mà cả hàng ngàn người dân thuộc mọi tôn giáo đang được phục vụ bởi các cơ sở giáo dục, y tế và xã hội của Giáo hội cũng sẽ chịu ảnh hưởng.
Quyền miễn thuế này đã được xác lập từ các thỏa thuận năm 1901, tiếp tục được chính quyền Anh tôn trọng và chưa bao giờ bị Israel chính thức hủy bỏ sau khi lập quốc năm 1948. Tuy nhiên, khoảng 30 năm qua, chính quyền Israel cho rằng một số hoạt động mang tính thương mại của các Giáo hội phải chịu thuế và có ý định truy thu thuế hồi tố. Nếu điều này được thực hiện, các Giáo hội có thể phải nộp số tiền lên tới hàng triệu euro. Đây cũng là nguyên nhân khiến năm 2018 các nhà lãnh đạo Kitô giáo từng đóng cửa Nhà thờ Mộ Chúa để phản đối.
Lập trường của Giáo hội không nhằm từ chối mọi nghĩa vụ đối với xã hội. Trái lại, Giáo hội luôn sẵn sàng cộng tác với chính quyền trong tinh thần công bằng. Tuy nhiên, cần có sự phân biệt rõ ràng giữa những hoạt động mang tính thương mại với các cơ sở hoạt động vì mục đích tôn giáo, giáo dục và bác ái.
Sự phân biệt đó rất quan trọng bởi vì sự hiện diện của Giáo hội tại Thánh Địa không chỉ giới hạn ở phụng vụ. Các tổ chức của Giáo hội cung cấp giáo dục, chăm sóc sức khỏe, trợ giúp xã hội và chỗ ở cho người dân ở nhiều nơi khác ngoài cộng đồng Kitô giáo. Do đó, một chính sách thuế không phân biệt giữa hoạt động thương mại và tổ chức từ thiện có thể ảnh hưởng không chỉ đến các Kitô hữu mà còn đến toàn bộ người dân được các tổ chức này phục vụ.
Khủng hoảng ảnh hưởng đến đời sống thiêng liêng của các tín hữu
Đối với các Kitô hữu, cuộc khủng hoảng còn có một chiều kích thiêng liêng đặc biệt. Nhiều linh mục không thể đến các cộng đoàn để cử hành Thánh lễ và ban các bí tích. Việc không được tham dự Thánh Thể trong thời gian dài trở thành một sự thiếu thốn thiêng liêng sâu sắc. Trong hoàn cảnh ấy, các tín hữu càng cảm nghiệm rõ hơn giá trị của Bí tích Thánh Thể như nguồn mạch và chóp đỉnh của đời sống Kitô hữu. Chính sự hiệp thông với Chúa Kitô giúp họ kiên vững trước thử thách và tiếp tục nuôi dưỡng niềm hy vọng.
Dẫu phải đối diện với muôn vàn khó khăn, Giáo hội tại Thánh Địa vẫn tiếp tục thi hành sứ mạng loan báo Tin Mừng bằng những việc làm cụ thể. Tại giáo xứ Thánh Phêrô ở Jaffa, những người nhập cư đến từ Philippines, Ấn Độ, Eritrea, Ethiopia, Trung Quốc và nhiều quốc gia khác cùng quy tụ để cầu nguyện và nâng đỡ nhau. Sau các cử hành phụng vụ, họ chia sẻ bữa ăn, những bài ca và truyền thống, giúp những người di dân cảm thấy mình thuộc về Giáo hội hoàn vũ, nơi mọi người đều được đón nhận như anh chị em trong cùng một gia đình của Thiên Chúa.
Kitô hữu không phải là công cụ của các toan tính chính trị
Trong bối cảnh xung đột phức tạp tại Trung Đông, các cộng đồng Kitô hữu nhiều khi bị lôi kéo vào những lập luận và lợi ích chính trị khác nhau. Tại Libăng, chính quyền và các đại diện Kitô hữu đã bác bỏ tuyên bố của Thủ tướng Israel Benjamin Netanyahu cho rằng một số làng Kitô giáo muốn sáp nhập vào Israel. Họ khẳng định điều người dân mong muốn không phải là đứng về phe nào, mà là được sống trong hòa bình, an toàn và trên chính quê hương mình. Nguyên tắc tự do tôn giáo đòi hỏi Kitô hữu phải được sống an toàn mà không bị buộc phải lựa chọn giữa các dự án chính trị đối lập.
Gaza – ánh sáng hy vọng giữa đổ nát
Có lẽ không nơi nào phản ánh rõ nét hơn những đau thương của chiến tranh như Dải Gaza. Cộng đồng Kitô hữu nơi đây hiện chỉ còn rất ít người, nhưng vẫn kiên trì gìn giữ đời sống đức tin giữa khung cảnh đổ nát. Cơ sở hạ tầng bị tàn phá, nhiều gia đình phải sống trong lều tạm, trẻ em thiếu điều kiện học tập và chăm sóc y tế. Trong hoàn cảnh ấy, Tòa Thượng phụ Latinh Giêrusalem vẫn nỗ lực mở lại trường học để trẻ em có thể tiếp tục học hành, được chăm sóc tâm lý và nhận lương thực.
Tại giáo xứ Thánh Gia – giáo xứ Công giáo duy nhất ở Gaza – những khoảnh khắc các Kitô hữu và người Hồi giáo cùng xem một trận bóng đá giữa cảnh mất điện đã trở thành dấu chỉ của tình huynh đệ và niềm hy vọng.
Một lời mời gọi dành cho cộng đồng quốc tế
Giáo hội vẫn tiếp tục làm chứng cho niềm hy vọng của Tin Mừng: tại Jaffa, Giáo hội mở rộng vòng tay đón nhận người di cư; tại Gaza, Giáo hội cố gắng khôi phục giáo dục và gìn giữ phẩm giá con người; tại Giêrusalem, Giáo hội kiên trì đối thoại trong tinh thần hòa giải; còn tại Taybeh, các tín hữu vẫn bền bỉ gìn giữ mảnh đất mà cha ông họ đã sống và làm chứng cho Đức Kitô từ bao thế hệ.
Tuy nhiên, cuộc khủng hoảng của Kitô giáo tại Thánh Địa không chỉ là vấn đề nội bộ của các Giáo hội địa phương. Đây là một thách đố đối với toàn thể thế giới. Nếu các cộng đồng Kitô hữu bản địa tiếp tục phải rời bỏ quê hương vì chiến tranh, nghèo đói và bất ổn, Thánh Địa sẽ dần mất đi những chứng nhân sống động của Tin Mừng. Các Vương cung Thánh đường, các đền thánh và các địa điểm thánh vẫn có thể tồn tại, nhưng sẽ thiếu vắng những cộng đoàn đã cầu nguyện, phục vụ và làm chứng cho Đức Kitô suốt nhiều thế kỷ.
Cha xứ của Taybeh bày tỏ lo ngại rằng, nếu giáo dân của cha biến mất, thì thế giới sẽ mất đi điều lớn hơn một thị trấn. Nó sẽ mất đi một cộng đồng Kitô giáo sống động. Lời cảnh báo đó vượt xa Taybeh. Sự tồn tại của Kitô giáo ở Thánh Địa sẽ không được bảo đảm chỉ bằng những lời bày tỏ thiện cảm. Nó sẽ đòi hỏi sự bảo vệ cụ thể đối với thường dân, tôn trọng tự do tôn giáo, trách nhiệm đối với bạo lực, bảo tồn các quyền lịch sử và hỗ trợ thiết thực cho các gia đình đang bị đẩy tới việc di cư do chiến tranh và bất ổn.
Vì thế, cộng đồng quốc tế cần có những hành động cụ thể nhằm bảo vệ thường dân, bảo đảm quyền tự do tôn giáo, tôn trọng các quyền lịch sử của các Giáo hội và tạo điều kiện để các gia đình có thể tiếp tục sinh sống trên quê hương mình.
Câu hỏi đặt ra hôm nay không chỉ là liệu Kitô giáo có còn tồn tại tại Thánh Địa hay không. Câu hỏi sâu xa hơn là liệu nhân loại có chấp nhận để những cộng đoàn Kitô giáo lâu đời chỉ còn được nhắc đến như một phần của lịch sử, trong khi chính những con người đang làm cho các nơi thánh ấy trở thành “Thánh Địa sống động” lại dần biến mất.
Nguồn: Vatican News
